ABCA4 GENİ NEDİR?

ABCA4 Geni: ATP Bağlayıcı Kaset A Alt Üyesi 4

Normal Fonksiyonları

ABCA4 geni retinada bulunan bir proteinin yapımında sorumlu gendir. Retina ise gözün arka tabaksında bulunan ışığa duyarlı farklılaşmış hücrelerden oluşan tabakaya denir. ABCA4 proteini özellikle ışık reseptör hücreleri yani fotoreseptörler tarafından üretilirler. Fototrandüksiyonu takiben, ABCA4 proteinleri aktifleşir. Göze giren ışığın, elektrik sinyallerine dönüştürülüp beyne iletilmesine işlemine fototransdüksiyon denir. Bu aşama, fotoreseptör hücrelerine zarar verebilecek zehirli maddelerin oluşmasına yol açar. İşte ABCA4 proteini bu zararlı maddelerden biri olan N-retinylidene-PE’yi bu hücrelerden uzaklaştırmakla görevlidir.

Genetik Değişikliklerle Bağlantılı Sağlık Sorunları

Koni Distrofisi:

ABCA4 genindeki 40’dan fazla mutasyonun, koni distrofisi olarak adlandırılan görme bozukluğuna neden olduğu bulunmuştur. Bu durumla ilişkili problemler arasında görsel keskinlik kaybı(akuiti), ışığa karşı artan hassasiyet(fotofobi) ve renk görüşünde bozulma sayılabilir. Bu görme bozuklukları zamanla kötüleşir. Otozomal resesifle kalıtılan koni distrofisi vakalarının %30 ila 60’ını, ABCA4 gen mutasyonlarının sebep olduğu tahmin edilmektedir. Bu da her hücredeki ABCA4 geninin, kopyasıyla birlikte mutasyona sahip olduğu anlamına gelmektedir.

Koni distrofisine sebeb olan çoğu ABCA4 gen mutasyonları bu proteinde ki tek bir aminoasit değişiminden kaynaklanmaktadır. Bu değişmiş protein, fotoreseptörlerden N-retinylidene-PE’yi uzaklaştıramaz. Sonuç olarak N-retinylidene-PE, hücrelerde birikmeye başlayan N-retinylidene-PE-N-retinylethanolamin (A2E) molekülünü üretmek için başka bir madde ile birleşir. A2E birikimi fotoreseptör hücreleri için zehirlidir ve bu hücrelerin bozulmalarına yol açar. Koni distrofisi olan kişilerde bu durum zamanla görme kaybına yol açar. ABCA4 gen mutasyonlarının sebep olduğu koni distrofisi, diğer genetik mutasyonların neden olduğu koni distrofisine göre daha ciddi görme problemleriyle ilişkili bulunmuştur.

Stargart Maküler Dejenerasyon:

ABCA4 genindeki 640’dan fazla mutasyonun, Stargart maküler dejenerasyona yol açtığı bulunmuştur. Bu göz hastalığın en yaygın nedeni de bu gendeki mutasyonlardır. Stargart maküler dejenerasyon özellikle gece görüşünü etkileyen ve zamanla kötüleşen görme kaybı ile karakterizedir. Mutasyonların çoğu ABCA4 proteinindeki aminoasitlerin değişmesindendir. Bozuk bir ABCA4 proteini daha öncede belirtildiği gibi fotoreseptör hücrelerinden N-retinylidene-PE’yi uzaklaştıramaz. Sonucunda da N-retinylidene-PE, retinal hücrelerde biriken lipofuksin adı verilen yağlı sarı pigmenti üretmek için başka bir madde ile birleşir. Biriken lipofuksin retina hücreleri için zehirlidir ve bu da stargart maküler dejenerasyonlu bireylerde zamanla görme kaybına yol açar.

Çeşitli ABCA4 gen mutasyonları farklı bireylerde farklı görme bozukluğu formlarına neden olduğu bulunmuştur. ABCA4 genindeki mutasyonların farklı göz hastalıklarına nasıl neden olabildiği hala açık değildir.

Yaşa Bağlı Maküler Dejenerasyon

Retinis pigmentosa

Kromozomal Yeri

Sitogenetik yeri: 1p22.1, 1. kromozomun kısa kolu(p) 22.1 pozisyonunda

Moleküler yeri: baz çiftleri: 93.992.837 – 94.121.149 arasında, kromozom 1.

Görsel: Genom Dekorasyon Sayfası/NCBI

Bu Genin Diğer İsimleri

  • ABCA4_HUMAN
  • ABCR
  • ATP-binding cassette sub-family A member 4
  • ATP-binding cassette transporter, retinal-specific
  • ATP-binding cassette, sub-family A (ABC1), member 4
  • Photoreceptor rim protein
  • Retina-specific ABC transporter
  • Retinal-specific ATP-binding cassette transporter
  • RIM ABC transporter
  • RIM proteini
  • RMP

Kaynak: https://ghr.nlm.nih.gov/gene/ABCA4

Mehdi Koşaca

Mehdi Koşaca

Molekülce'nin kurucusudur. Eğitimini Çanakkale On Sekiz Mart Üniversitesi'nde moleküler biyoloji ve genetik alanında devam etmektedir. Araştırmalarını daha çok tıbbi genetik, biyoinformatik ve sinirbilimi üzerinde sürdürmektedir.

Bir Cevap Yazın

%d blogcu bunu beğendi: