insanlarda kaç kromozom vardır
in

EntellektüelEntellektüel ÇalışkanÇalışkan

İnsanlarda Kaç Kromozom Vardır?

İnsanlarda Kaç Kromozom Vardır; Tanım, X Kromozomu ve Y Kromozomu

Tanım

Biz insanlarda, normalde her hücrede 23 çift kromozom olmak üzere toplamda 46 kromozom bulunur. Bu 23 çift kromozomun 22 tanesi, hem erkeklerde hem de dişilerde aynı görünen, otozom kromozomu olarak adlandırılır. 23. çift, cinsiyet kromozomları, erkekler ve kadınlar arasında farklılık gösterir. Dişilerin X kromozomunun iki kopyası varken, erkeklerin bir X ve bir Y kromozomu vardır.

İnsanlarda Kaç Kromozom Vardır- Kromozomlar
22 otozom boyuta göre numaralandırılmıştır. Diğer iki kromozom, X ve Y, cinsiyet kromozomlarıdır. Çiftler halinde dizilmiş insan kromozomlarının bu resmine karyotip denir.

X Kromozomu

X kromozomu insanlarda iki cinsiyet kromozomundan biridir (diğeri Y kromozomudur). Cinsiyet kromozomları, her bir hücredeki 23 çift insan kromozomundan birini oluşturur. X kromozomu yaklaşık 155 milyon DNA yapı bloğunu (baz çiftleri) kapsar ve hücrelerdeki toplam DNA’nın yaklaşık yüzde 5’ini temsil eder.

Normal bir şekilde her insan hücresinde bir çift cinsiyet kromozomu bulunur. Bu durum dişilerde iki X kromozomu şeklindeyken, erkeklerde ise bir X ve bir Y kromozomu şeklindedir. Kadınlarda embriyonik gelişimin erken dönemlerinde, iki X kromozomundan biri yumurta hücreleri dışındaki hücrelerde rastgele ve kalıcı olarak inaktive edilir. Literatürde bu fenomene X-inaktivasyonu veya iyonizasyonu denir. X-inaktivasyonu rastgele olduğu için, normal kadınlarda anneden miras alınan X kromozomu bazı hücrelerde aktiftir ve babadan miras alınan X kromozomu diğer hücrelerde aktiftir.

X kromozomu üzerindeki bazı genler X-inaktivasyonu esnasında susturulamaz, böylece inaktive olma durumundan kaçar. Bu genlerin çoğu X kromozomunun her bir kolunun uç bölgelerinde (psödöotozomal bölgeler) bulunur. Her ne kadar bu genlerin bazıları X spesifik genler olsa da her iki cinsiyet kromozomuna özgü genler de psödöotozomal bölgelerde bulunur. Sonuç itibarıyla hem erkeklerde hem de dişilerde bu genlerin iki adet fonksiyonel kopyaları bulunmaktadır. Psödöotozomal bölgeler normal gelişim için önemli ve gerekli olan birçok geni içerir.

Her kromozom üzerindeki genlerin tanımlanması, genetik araştırmaların aktif alanlarındandır. Araştırmacıların her bir kromozom üzerindeki gen sayılarını tahmin etmek için farklı yaklaşımlar kullanmalarından dolayı, tahmini gen sayısı değişim gösterir.  X kromozomu protein yapımı için bilgi sağlayan 800 ila 900 gen içermektedir. İnsan vücudunda bu proteinler çeşitli roller üstlenir.

Y Kromozomu

Y kromozomu insanlarda bulunan iki cinsiyet kromozomlarından bir tanesidir.  Cinsiyet kromozomları her bir hücrede bulunan 23 çift insan kromozomundan bir tanesini oluşturur. Y kromozomu hücrelerdeki toplam genetik materyalin (DNA) yaklaşık olarak yüzde 2’ini temsil etmekle birlikte 59 milyondan fazla DNA yapı taşını (baz çiftleri) kapsar.

Y kromozomu protein yapımı için bilgi sağlayan 50 ila 60 gen içermektedir. Y kromozomu yalnızca erkeklerde bulunduğundan dolayı, bu kromozom üzerinde bulunan genler erkek cinsiyeti tayini ve gelişiminde rol alırlar.  Cinsiyet fetüsün erkek haline/biçimine gelişiminden sorumlu SRY geni tarafından belirlenir. Y kromozomu üzerindeki diğer genler ise erkeklerin biyolojik çocuklara babalık edebilmeleri için gereklidir (erkek doğurganlığı/verimliliği).

Birçok gen Y kromozomuna özgü olmasına rağmen, psödootozomal bölgelerde her iki cinsiyet kromozomuna özgü genler bulunur.  Sonuç itibarıyla, bu genlerin her iki fonksiyonel kopyası erkeklerde ve kadınlarda bulunur. Psödöotozomal bölgelerdeki genlerin birçoğu insan normal gelişimi için önem taşımaktadır.

Kaynak: https://ghr.nlm.nih.gov/primer/basics/howmanychromosomes

Görsel Kaynak: https://www.epigenomicslab.com/neuroepigenetics/

Editör: Meryem Melisa KAR

Ne düşünüyorsunuz?

1 puan
+ Oy - Oy

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Hamile Anne Çocuğuna Coronavirüs'ünü Geçirebilir Mi

Hamile Anne Çocuğuna Coronavirüs’ünü Geçirebilir Mi?

Mitokondriyal DNA'daki Değişikliklerin Etkileri

Mitokondriyal DNA’daki Değişikliklerin Etkileri