CDNK1B geni
in

ÇalışkanÇalışkan

CDKN1B Geni Nedir?

CDKN1B Geni; Fonksiyon, Sağlık Sorunları ve Kromozomal Konum

CDKN1B Geni: Sikline Bağlı Kinaz İnhibitörü 1B

Normal Fonksiyonu

CDKN1B geni, p27 olarak adlandırılan bir proteinin yapım emrini verir. Bu protein vücuttaki hücrelerde ve dokularda bulunur. Hücreler içinde, p27, hücre büyümesini ve bölünmesini kontrol etmede kritik bir rol oynayan, birincil olarak çekirdeğin içinde bulunur. Hücrenin, kendini adım adım organize bir şekilde çoğaltmanın yolu olan hücre döngüsünü düzenlemeye yardımcı olur. Özellikle, p27, hücre bölünme için hazırlanırken DNA kopyalandığında (çoğaltıldığında) hücre döngüsünün fazına girmesini engeller. Hücre döngüsü ilerlemesini bloke ederek, p27 hücrelerin çok hızlı veya yanlış zamanda ayrılmasını önler. Bu fonksiyona dayanarak, p27, bir tümör baskılayıcı protein olarak tarif edilir. Çalışmalar, p27’nin, hücrelerin spesifik işlevleri yerine getirme olgunlaşması olan süreç, hücre farklılaşmasının kontrolünde de rol oynadığını göstermektedir.

P27 hücre bölünmesini kontrol etmede bu kadar önemli bir rol oynadığından, etkinliği sıkı bir şekilde düzenlenir. Düzenleme, p27 protein yapısının modifikasyonu, diğer proteinlerle etkileşimi veya hücre içindeki lokalizasyonu ile gerçekleşebilir. Örneğin, p27, çekirdeği çevreleyen sıvıyı (sitoplazma) çekirdeğe nakletmek yerine tuttuğunda hücre döngüsü ilerlemesini engellemek için protein kullanılamaz. Araştırmalar, p27’nin sitoplazmada başka fonksiyonlara sahip olabileceğini, ancak bu fonksiyonların henüz iyi tanımlanmadığını göstermiştir.

Genetik Değişikliklerle İlgili Sağlık Koşulları 

Çoklu Endokrin Neoplazi

CDKN1B genindeki en az sekiz mutasyonun, tip 4 olarak adlandırılan çoklu endokrin neoplazilerinin nispeten nadir bir formuna neden olduğu bulunmuştur. Çoklu Endokrin Neoplazi, tipik olarak, vücudun hormon üreten üreme bezlerinin iki veya daha fazlasında endokrin bezlerinde tümör gelişimini içerir. Bu tümörler kanserlidir veya kanserli değildir. Farklı endokrin bezler ve diğer organlar da dahil olabilse de, çoklu endokrin neoplazide tip 4’te en yaygın olarak etkilenenler endokrin bezleri, paratiroid bezleri ve hipofiz bezleridir.

Çoklu endokrin neoplazisi tip 4’e neden olan CDKN1B gen mutasyonlarının çoğu, p27 proteindeki amino asitleri değiştirir. Bazı mutasyonlar, proteinin düzenleyici proteinlerle etkileşime girme kabiliyetini zayıflatırken, diğerleri hızlı bir şekilde parçalanan p27’nin kararsız bir versiyonunun üretilmesine yol açar. Yine başka mutasyonlar, p27’nin sitoplazmadan çekirdeğe geçmesini önler. Bu mutasyonların tümü, hücre döngüsünü düzenlemek için çekirdekte mevcut olan fonksiyonel p27 miktarını azaltır. İşlevsel p27 eksikliği olan hücreler çok hızlı veya kontrolsüz bir şekilde bölünerek bir tümör oluşturabilir. Bu tümörlerin neden öncelikle endokrin bezlerinde ortaya çıktığı açık değildir. Araştırmalar, bazı endokrin hücrelerin özellikle hücre bölünmesini kontrol etmek için p27 proteinine bağlı olabileceğini göstermektedir. 

Diğer Tümörler

CDKN1B genindeki mutasyonların, hipofiz bezi veya paratiroid bezleri gibi tekli endokrin bezlerinde tümörlere neden olduğu bulunmuştur. Bu mutasyonlar somatik olarak tanımlanmaktadır; kalıtsal değildirler ve sadece tümör hücrelerinde bulunurlar. Somatik CDKN1B gen mutasyonları, sporadik (familyal olmayan) hipofiz adenomlarında ve paratiroid bezlerinin kanserli olmayan tümörleri olan sporadik paratiroid adenomlarında tanımlanmıştır. Tip 4 çoklu endokrin neoplazisine neden olan mutasyonlar gibi, bu genetik değişiklikler hücre bölünmesini kontrol etmek için mevcut fonksiyonel p27 miktarını azaltır. Sonuç olarak, hücrelerin anormal şekilde bölünmesi ve bir tümör oluşturması daha olası hale gelir.

Çoklu endokrin neoplazilerin yanı sıra, CDKN1B geni kanserli tümörlerde nadiren mutasyona uğrar. Ancak, çekirdekteki p27 proteininin miktarını veya işlevini azaltan düzenlemedeki değişiklikler birçok kanser türünde bulunur. P27 eksikliği, daha agresif tümörlerle ve daha zayıf hastalık sonucuyla ilişkilendirilmiştir.

Kromozomal Konum

Sitogenetik Konum: 12p13.1, 13.1 konumundaki kromozom 12‘nin kısa (p) kolu 

Moleküler Konum: Kromozom 12 üzerinde 12,717,270 ile 12,722,383 baz çiftleri 

Görsel 1: CDKN1B Geni, Kromozomal Konum; Genom Dekorasyon Sayfası / NCBI
Görsel 1: CDKN1B Geni, Kromozomal Konum; Genom Dekorasyon Sayfası/NCBI

Bu Genin Diğer İsimleri

  • CDKN4
  • CDN1B_İNSAN
  • siklin bağımlı kinaz inhibitörü 1B
  • siklin bağımlı kinaz inhibitörü 1B (p27, Kip1)
  • KIP1
  • MEN1B
  • MEN4
  • P27KIP1

Kaynak: https://ghr.nlm.nih.gov/gene/CDKN1B

Görsel Kaynak: https://www.newsoneplace.com/7217121809/tube-increases-sectors

Editör: Meryem Melisa KAR

Ne düşünüyorsunuz?

5 puan
+ Oy - Oy
Gen Kullanıcı

Melda Karyelioğlu

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik bölümünde eğitimine devam etmektedir.Sitemizde Gen sözlüğü çalışmaları yapmaktadır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

cln4 hastalığı

CLN4 Hastalığı

COL9A2 Geni

COL9A2 Geni Nedir?