alfa metilasil-coa (amacr) eksikliği
in

EntellektüelEntellektüel

Alfa Metilasil-CoA Rasemaz (AMACR) Eksikliği

Alfa Metilasil-CoA Rasemaz Eksikliği; Tanım, Sıklık, Nedenleri ve Kalıtım Modeli

Tanım

Alfa metilasil-CoA rasemaz (AMACR) eksikliği; yetişkinlikte başlayan ve yavaş yavaş kötüleşen çeşitli nörolojik sorunlara neden olan bir hastalıktır. AMACR eksikliği olan kişilerin zihinsel işleyişinde (bilişsel gerileme), nöbetler ve migrenlerde kademeli bir artış olabilir. Ayrıca, beyinde değişen bilinç ve hasar alanlarını (lezyonlar) içeren, felce benzer akut beyin disfonksiyonu (ensefalopati) bölümleri olabilir. Alfa metilasil-CoA rasemaz eksikliğinin diğer özellikleri arasında; sinir hasarı (sensorimotor nöropati), kas sertliği (spastisite) ve koordinasyon hareketlerinin zorluğu (ataksi) nedeniyle uzuvlarda zayıflık ve duyu kaybı sayılabilir. Gözün arkasındaki ışığa duyarlı tabakanın (retina) (Görsel 1) bozulmasından kaynaklanan görme sorunları da bu rahatsızlıkta ortaya çıkabilir. 

Görsel 1: Gözün anatomik yapısı
Görsel 1: Gözün anatomik yapısı

Sıklık

AMACR eksikliği nadir görülen bir hastalıktır. Yaygınlığı bilinmemektedir. Tıp literatüründe şu ana kadar en az 10 vaka tanımlanmıştır.

Nedenler 

Alfa metilasil-CoA rasemaz eksikliği, AMACR genindeki mutasyonlardan kaynaklanır. Bu gen, alfa-metilasil-CoA rasemaz adı verilen bir enzim yapmak için talimatlar verir. AMACR enzimi; hücrelerde enerji üreten merkezlerde (mitokondri) (Görsel 2) ve peroksizomlar olarak adlandırılan hücre yapılarında bulunur.

Görsel 2: Mitokondrinin görüntüsü
Görsel 2: Mitokondrinin görüntüsü

Peroksizomlar (Görsel 3), yağ asitleri ve bazı toksik bileşikler dahil olmak üzere birçok farklı maddeyi parçalayan çeşitli enzimler içerir. Ayrıca, sindirim ve sinir sisteminde kullanılan yağların (lipitler) üretimi (sentezi) için de önemlidir. Peroksizomlarda, AMACR enzimi diyetteki et ve süt ürünlerinden gelen, pristanik asit denilen bir yağ asidinin parçalanmasında rol oynar. Mitokondride; AMACR’nin, pristanik asitten türetilen molekülleri daha fazla parçalamaya yardımcı olduğu düşünülmektedir. 

Görsel 3: Lizozomlar ve peroksizomların görüntüsü
Görsel 3: Lizozomlar ve peroksizomların görüntüsü

Alfa metilasil-CoA rasemaz eksikliği olan bireylerin çoğu, fonksiyonel enzimin eksikliği (yetersizliği) ile sonuçlanan bir AMACR gen mutasyonuna sahiptir. Enzim eksikliği kanda pristanik asit birikimine neden olur. Ancak, bu birikimin Alfa metilasil-CoA rasemaz eksikliğinin spesifik belirtileri ve semptomları ile nasıl ilişkili olduğu açık değildir. 

Kalıtım Modeli

Bu durum otozomal resesif modelde kalıtımla ifade edilir (Görsel 4). Yani her bir hücredeki genin her iki kopyası da mutasyonlara sahiptir. Otozomal resesif hastalığı olan bireyin ebeveynlerinin her biri mutasyona uğramış genin bir kopyasını taşır. Ancak bunlar genellikle hastalığın belirtilerini ve semptomlarını göstermezler. 

Görsel 4: Otozomal resesif kalıtım modeli
Görsel 4: Otozomal resesif kalıtım modeli

Bu Hastalığın Diğer İsimleri

  • AMACR eksikliği
  • Alfa metilasil-CoA rasemaz

Kaynak: https://ghr.nlm.nih.gov/condition/alpha-methylacyl-coa-racemase-deficiency

Editör: Hazal Kalsın DEMİR

Ne düşünüyorsunuz?

3 puan
+ Oy - Oy
DNA Kullanıcı

Şefika Nur Demir

1999 yılında İstanbul'da doğdu. Şu anda Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi'nde Moleküler Biyoloji ve Genetik okumakta.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Alport Sendromu

Alport Sendromu

otoimmun lenfoproliferatif sendromu

Otoimmün Lenfoproliferatif Sendromu (ALPS)