Adenin Fosforibosil Transferaz Eksikliği

Adenin fosforibosil transferaz (APRT) eksikliği, böbrekleri ve idrar yollarını etkileyen bir kalıtımsal durumdur. Bu durumun en yaygın özelliği tekrarlayan böbrek taşlarıdır; idrar yolu taşları da sık görülen bir semptomdur. Böbrek ve idrar yolu taşları idrar yolunda tıkanmalar yaratabilir, idrara çıkma sırasında ağrıya neden olabilir ve idrarın serbest bırakılmasını zorlaştırabilir.

Etkilenen bireyler bebeklikten geç erişkinliğe geçerken bu durumun özelliklerini geliştirebilirler. Durum bebeklik döneminde ortaya çıktığında, ilk işaret genellikle bebeğin bezinde taşların geçmesinden kaynaklanan küçük kırmızımsı kahverengi malzeme taneleri bulunmasıdır. Daha sonra, tekrarlayan böbrek ve idrar yolu taşları geç çocukluktan (10-12 yaş) orta çocukluğa (8-9 yaş) kadar erken başlayan böbrek fonksiyonlarında sorunlara yol açabilir. APRT eksikliği olan bireylerin yaklaşık yarısı ilk önce yetişkinlikte durumun belirtileri ve semptomlarını yaşar. Etkilenen erişkinlerde ilk özellikler genellikle böbrek taşları ve buna bağlı idrar problemleridir. Böbrek ve idrar yolu taşlarının neden olduğu APRT eksikliğinin diğer belirti ve semptomları ateş, idrar yolu enfeksiyonu, idrardaki kan (hematüri), karın krampları, bulantı ve kusmadır.

Tedavi olmadan, böbrek fonksiyonu düşebilir ve bu da son evre böbrek hastalığına (ESRD) yol açabilir. ESRD, böbrekler artık sıvıları ve atık ürünleri vücuttan etkin bir şekilde filtreleyemediğinde ortaya çıkan hayati bir böbrek fonksiyon bozukluğudur.

Bu durumun özellikleri ve ciddiyeti, aynı ailenin üyeleri arasında bile etkilenen bireyler arasında büyük farklılıklar gösterir. APRT eksikliği olan kişilerin yüzde 15 ila 20’sinin durumun herhangi bir belirti veya semptomu olmadığı tahmin edilmektedir.

Sıklığı

APRT eksikliğinin Japonya’da 27.000 kişiden 1’ini etkilediği tahmin ediliyor. Bu durum Avrupa’da daha nadir olup Avrupa’da 50.000 ila 100.000 kişiden birini etkilediği düşünülür. Bu popülasyonların dışındaki APRT eksikliğinin yaygınlığı bilinmemektedir.

Nedenleri

APRT genindeki mutasyonlar APRT eksikliğine neden olur. Bu gen, adenin adı verilen bir DNA yapı bloğunun (nükleotit) adenozin monofosfat (AMP) adı verilen bir moleküle dönüştürülmesine yardımcı olan bir enzim olan APRT’nin yapılması için talimatlar sağlar. Bu dönüşüm AMP’nin hücreler için bir enerji kaynağı olarak gerekli olduğunda ortaya çıkar.

APRT gen mutasyonları, azaltılmış fonksiyona sahip anormal bir APRT enziminin üretimine yol açar veya herhangi bir enzimin üretimini önler. Fonksiyonel enzim eksikliği, adeninin AMP’ye dönüşümünü bozar. Sonuç olarak, adenin, 2,8-dihidroksiadenden (2,8-DHA) adı verilen başka bir moleküle dönüştürülür. 2,8-DHA, idrarda kristalleşerek böbreklerde ve idrar yollarında taş oluşturur. 2,8-DHA kristalleri renkli kahverengimsidir, bu da etkilenen bebeklerin bezlerinde neden sık sık koyu renkli idrar lekeleri olduğunu açıklar. 2,8-DHA, böbrekler için toksiktir, bu da böbrek fonksiyonunda olası düşüşü ve ESRD’ye ilerlemeyi açıklayabilir.

Kalıtım Modeli

Bu durum otozomal resesif bir kalıtsal kalıtımla ifade edilir, yani her bir hücredeki genin her iki kopyası da mutasyonlara sahiptir. Otozomal resesif hastalığı olan bir bireyin ebeveynlerinin her biri mutasyona uğramış genin bir kopyasını taşır, ancak bunlar genellikle durumun belirtileri ve semptomlarını göstermezler.

Bu Durum İçin Diğer İsimler

  • 2,8-dihidroksiadenin ürolitiyazis
  • 2,8-dihidroksi adeninüri
  • APRT eksikliği
  • DHA kristal nefropatisi

Kaynak: https://ghr.nlm.nih.gov/condition/adenine-phosphoribosyltransferase-deficiency

Görsel: https://okanhastanesi.com.tr/son-donem-bobrek-yetmezliginin-tedavi-yontemleri-nelerdir

Avatar

dilaraozturk

1998 Trabzon doğumlu. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik 1. Sınıf öğrencisi.

Bir Cevap Yazın

%d blogcu bunu beğendi: